Chuyển đổi xanh trở thành chiến lược cạnh tranh quốc gia, mở ra nền kinh tế mới

Thông điệp này được Chủ tịch Hiệp hội chuyển đổi xanh Việt Nam Đặng Huy Đông nêu tại Đại hội thành lập và ra mắt Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam diễn ra ngày 28/1. Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà dự và phát biểu chỉ đạo đại hội.

Sự ra đời của hiệp hội đánh dấu bước đi quan trọng và hành động cụ thể trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, bền vững và chất lượng cao, phù hợp với xu thế toàn cầu về ESG, Net Zero và kinh tế carbon thấp.

CHUYỂN ĐỔI XANH LÀ CON ĐƯỜNG TẤT YẾU ĐỂ VIỆT NAM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Trong bối cảnh thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ sang phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn và phát thải ròng bằng 0, Việt Nam đã có cam kết rõ ràng về mục tiêu NetZero vào năm 2050 tại COP26. Đây không chỉ là một cam kết chính trị tầm quốc gia mà đang dần trở thành một chuẩn mực mới chi phối thương mại, đầu tư và năng lực cạnh tranh của mỗi nền kinh tế.

Các tiêu chuẩn ESG, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) cũng như các chính sách thuế carbon đang từng bước hình thành luật chơi mới của thị trường toàn cầu. Những yêu cầu này tác động trực tiếp tới các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nếu không có sự chuẩn bị kịp thời và hỗ trợ bài bản, nhiều doanh nghiệp sẽ gặp khó trong xuất khẩu, thu hút đầu tư và duy trì vị thế cạnh tranh.

Theo PGS.TS Mai Quang Vinh, Phó Chủ tịch Thường trực, kiêm Tổng thư ký Hiệp hội chuyển đổi xanh Việt Nam, chuyển đổi xanh không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội cho doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, các địa phương phát triển bền vững hơn, từ đó góp phần để Việt Nam khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn mà là con đường tất yếu để Việt Nam phát triển bền vững và hội nhập thành công. Chuyển đổi xanh phát triển gắn với năng lực cạnh tranh quốc gia, là cơ hội tái cấu trúc mô hình tăng trưởng.

Hiệp hội chuyển đổi xanh ra đời với sứ mệnh trở thành cầu nối, đồng hành và tạo lực đẩy cho tiến trình chuyển đổi xanh ở Việt Nam. Hiệp hội sẽ đóng vai trò là cầu nối chiến lược giữa nhà nước, doanh nghiệp, giới khoa học và đối tác quốc tế.

Chúc mừng và đánh giá cao việc Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam được thành lập, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cho rằng thế giới đã đi một chặng đường dài từ nhận thức đến hành động, từ những khái niệm ban đầu về bảo vệ môi trường, xác lập vị trí của môi trường trong phát triển kinh tế – xã hội, cho đến xác định mô hình kinh tế xanh, phát triển bền vững, kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp, đến nay môi trường đã “hiện thân ngay trong từng dự án phát triển”.

Tại Việt Nam, thuật ngữ “kinh tế xanh”, “kinh tế tuần hoàn” đã được nêu từ Đại hội XIII của Đảng, và đặc biệt đã thể hiện rất rõ trong Nghị quyết của Đại hội Đảng lần thứ XIV.

Vì vậy, việc thành lập hiệp hội “đánh dấu sự chuyển từ nhận thức sang hành động” về chuyển đổi xanh. Đây không chỉ là kết quả của quá trình chuyển mình về tư duy của Nhà nước, cùng với sự nhanh nhạy của doanh nghiệp, nhà quản lý, nhà khoa học, mà còn là một trong những hoạt động triển khai sớm chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV về chuyển sang mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp, gắn với 2 xu thế chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.

Theo Phó Thủ tướng, thách thức lớn nhất hiện nay đối với các quốc gia không chỉ là thiên tai, biến đổi khí hậu…, mà là lựa chọn con đường phát triển. Trong bối cảnh các nguồn tài nguyên thiên nhiên truyền thống đang cạn kiệt, cho thấy mô hình phát triển truyền thống không còn phù hợp.

Bên cạnh đó, các hàng rào kỹ thuật liên quan dấu vết carbon đang ngày càng rõ rệt. Vì vậy, việc tiếp tục sử dụng nguồn nhiên liệu hóa thạch sẽ ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Trong khi đó, kinh tế xanh toàn cầu đã đạt quy mô trên 5.000 tỷ USD và hàng năm tăng rất nhanh, cho thấy đây là xu thế không đảo ngược.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số là con đường để các nước đi sau như Việt Nam xác lập tự cường, tự chủ. Việt Nam có tiềm năng rất lớn về năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi với quy mô hàng trăm GW. Đây là nguồn năng lượng xanh, năng lượng sạch hấp dẫn các nhà đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Bên cạnh đó, chuyển đổi xanh trong các lĩnh vực như giao thông xanh, nông nghiệp xanh, du lịch xanh…cũng có nhiều tiềm năng.

Phó Thủ tướng mong muốn ngay sau khi thành lập, hiệp hội sẽ có chương trình hành động và cơ chế làm việc hiệu quả, xuất phát từ thực tiễn, gắn với dự án cụ thể.

CHUYỂN ĐỔI XANH MỞ RA NỀN KINH TẾ CARBON MỚI

Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam Đặng Huy Đông, chia sẻ 3 thông điệp cốt lõi từ Hiệp hội.

Thứ nhất, chuyển đổi xanh không phải là gánh nặng mà là chiến lược cạnh tranh quốc gia. Cơ hội chuyển đổi xanh mang lại lớn hơn rất nhiều so với thách thức.

Ông nhấn mạnh thực trạng hiện nay, biến đổi khí hậu ngày càng diễn ra khốc liệt, tiêu chí ESG, cơ chế CBAM, thuế carbon, truy xuất nguồn gốc ngày càng siết chặt. Điều này đặt ra áp lực tuân thủ rất lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Tuy nhiên, “đây là một “cửa sổ”, cơ hội lịch sử cho Việt Nam bởi ba yếu tố quan trọng. Phân tích điều này, ông Đông cho rằng Việt Nam đã có cam kết chính trị mạnh mẽ với mục tiêu NetZero vào năm 2050. Đây không chỉ là cam kết về môi trường mà là chiến lược của Việt Nam lựa chọn con đường tăng trưởng xanh.

Không những thế Việt Nam có lợi thế “nhảy cóc” về công nghệ, có thể đi thẳng vào lĩnh vực năng lượng tái tạo, sản xuất thông minh, nông nghiệp tái sinh, chuỗi cung ứng xanh và kinh tế tuần hoàn.

Cũng theo ông Đông, thị trường toàn cầu đang dịch chuyển rất nhanh, các tập đoàn, quỹ đầu tư, nhà nhập khẩu lớn đang tìm kiếm đối tác tại các quốc gia có chính sách xanh rõ ràng, dữ liệu carbon minh bạch và hệ sinh thái ESG tin cậy. “Nếu làm tốt chuyển đổi xanh, Việt Nam không chỉ giữ được thị phần xuất khẩu mà còn lên những nấc thang giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu”.

Thứ hai, theo lãnh đạo Hiệp hội, công nghệ không chỉ là chuyển đổi số mà là nền tảng, lực đẩy của mục tiêu NetZero. Công nghệ cho NetZero không chỉ là chuyển đổi số mà còn là công nghệ giảm phát thải sâu, thu giữ và loại bỏ carbon. Nếu chỉ tập trung giảm phát thải mà thiếu các giải pháp công nghệ thu giữ carbon quy mô lớn, mục tiêu Net Zero sẽ khó khả thi. “Đây là nơi để chuyển đổi xanh trở thành một ngành kinh tế mới, mang lại giá trị”, ông Đông nói.

Thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mỗi năm, Việt Nam phát sinh khoảng 165 triệu tấn phụ phẩm nông nghiệp và 24 triệu tấn rác thải sinh hoạt. Nếu được chế biến bằng các công nghệ như khí hóa, nhiệt phân, sản xuất biochar và thu giữ carbon, nguồn phụ phẩm này có thể tạo ra khoảng 60 triệu tấn tín chỉ carbon mỗi năm, với giá trị mang lại ước tính lên tới hàng tỷ USD.

“Chuyển đổi xanh không chỉ là vấn đề môi trường, mà còn mở ra một nền kinh tế carbon mới, một ngành xuất khẩu mới và một động lực tăng trưởng mới cho Việt Nam”, Chủ tịch Hiệp hội nhấn mạnh.

Thứ ba, ông Đông nhấn mạnh giá trị của hiệp hội là cộng đồng và quy mô quốc tế. Bởi một doanh nghiệp đơn lẻ không thể xây dựng được thị trường carbon, một địa phương không thể triển khai chuyển đổi xanh, một dự án đơn lẻ không thể thay đổi được chuỗi cung ứng. Chuyển đổi xanh chỉ có thể thành công khi có có liên kết cộng đồng và quy mô đủ lớn.

Hiệp hội chuyển đổi xanh ra đời định vị là nền tảng tập hợp lực lượng; kết nối doanh nghiệp, địa phương và chuyên gia. Hiệp hội sẽ là một đầu mối phản biện chính sách, một đối tác chiến lược của chính phủ, là cầu nối với các tổ chức về các vấn đề NetZero, ESG, thị trường carbon trong hành trình chuyển đổi xanh.

Việt Nam đã lựa chọn con đường chuyển đổi xanh, thị trường đã thay đổi, luật chơi đã khác. Nhấn mạnh điều này, ông Đông cho rằng “câu hỏi không còn là có chuyển đổi xanh hay không, mà là chuyển đổi nhanh đến mức nào, bài bản ra sao và có cùng nhau đồng hành không”?

Sự ra đời của hiệp hội là câu trả lời cho chuyển đổi xanh bằng công nghệ, bằng cộng đồng và quy mô quốc gia. Ông Đông kêu gọi doanh nghiệp tham gia Hiệp hội bằng các dữ liệu, dự án và cam kết hành động. Với các địa phương hãy coi Hiệp hội là đối tác triển khai chính sách chuyển đổi xanh. Với các quỹ và tổ chức quốc tế hãy coi Hiệp hội là đầu mối tin cậy để đưa nguồn lực xanh vào Việt Nam.