Chiều 3/11, Quốc hội thảo luận về dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), trong đó nhiều đại biểu đề
nghị siết chặt quy trình tổ chức đấu giá, tăng trách nhiệm của người trúng đấu
giá và hoàn thiện chế tài đối với hành vi thông đồng, thao túng giá rồi bỏ cọc.
Tuy nhiên, việc nâng tiền đặt trước lên 20–50% giá khởi điểm cũng đặt ra lo ngại
có thể tạo rào cản đối với người có nhu cầu tham gia đấu giá thực sự.
SIẾT QUY TRÌNH ĐỂ NGĂN THÔNG ĐỒNG, DÌM GIÁ
Đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên cho rằng một
cuộc đấu giá chỉ thực sự minh bạch khi giá trúng đấu giá được hình thành từ
cạnh tranh thực chất, thay vì những thỏa thuận ngầm giữa các bên tham gia. Vì
vậy, việc hoàn thiện cơ chế phòng ngừa thông đồng, móc nối, dìm giá cần được
xem là một trong những trọng tâm của lần sửa đổi luật này.
Theo đại biểu, dự thảo Luật đã nghiêm cấm hành vi thông đồng, móc nối để dìm
giá, nâng giá và làm sai lệch kết quả đấu giá. Tuy nhiên, quy định hiện nay chủ
yếu dừng ở việc xác định hành vi bị cấm và trao quyền cho đấu giá viên dừng
phiên đấu giá khi phát hiện vi phạm, chưa làm rõ đầy đủ trách nhiệm chủ động
phát hiện, ghi nhận và chuyển thông tin xử lý.
Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung nghĩa vụ của đấu giá viên trong việc lập
biên bản, bảo toàn thông tin, tài liệu liên quan và báo cáo tổ chức hành nghề
đấu giá hoặc cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Tổ chức
hành nghề đấu giá cũng cần có trách nhiệm tiếp nhận, xử lý thông tin và phối
hợp xác minh vi phạm.
“Hành vi thông đồng thường được thực hiện trước phiên đấu giá hoặc ngoài phạm vi quan sát của đấu giá viên. Nếu chỉ căn cứ vào diễn biến trả giá tại phiên đấu giá, nhiều trường hợp vi phạm có thể bị bỏ lọt”
Đại biểu Nguyễn Văn Huy
Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên
Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về ghi nhận diễn biến trả giá, lập
biên bản khi xuất hiện dấu hiệu thông đồng, móc nối, dìm giá hoặc nâng giá;
đồng thời quy định rõ việc lưu giữ chứng cứ, báo cáo và chuyển thông tin đến cơ
quan có thẩm quyền.
Bên cạnh đó, đại
biểu cũng đề xuất tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan chức năng với Bộ
Tư pháp. Các quyết định xử lý đã có hiệu lực pháp luật liên quan đến hành vi
thông đồng, móc nối, dìm giá cần được cập nhật trên Cổng Đấu giá tài sản quốc
gia, qua đó hỗ trợ nhận diện người vi phạm và hạn chế tình trạng tái diễn.
LO TIỀN ĐẶT TRƯỚC 50% GÂY KHÓ CHO NGƯỜI MUA ĐẤT THỰC
Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến tại phiên thảo luận là đề
xuất nâng tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá
nhân lên mức 20–50% giá khởi điểm.
Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh, đồng tình
cần có biện pháp ngăn chặn tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc. Tuy
nhiên, đại biểu cho rằng mức tiền đặt
trước quá cao có thể trở thành rào cản tài chính đối với người có nhu cầu thực
sự.
“Với thửa đất có giá khởi
điểm 6 tỷ đồng, người muốn tham gia đấu giá có thể phải chuẩn bị tới 3 tỷ đồng
tiền đặt trước nếu áp dụng mức 50%. Đối với các dự án có giá trị hàng trăm tỷ
đồng, số tiền phải chuẩn bị còn lớn hơn nhiều, trong khi nhà đầu tư chưa chắc
đã trúng đấu giá và việc huy động vốn hoặc được ngân hàng bảo lãnh chỉ thuận lợi hơn sau khi
có kết quả”
Theo đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh, nếu không có tiêu chí cụ thể để xác
định mức tiền đặt trước trong biên độ 20–50%, việc áp dụng có thể thiếu thống
nhất, làm giảm số lượng người tham gia và tính cạnh tranh của cuộc đấu giá.
Vì vậy, đại biểu đề nghị duy trì mức tiền đặt trước thông thường ở mức hợp lý
như quy định hiện hành, chỉ áp dụng mức cao hơn khi có căn cứ rõ ràng về tính
chất, giá trị tài sản và nguy cơ bỏ cọc. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế bảo
lãnh ngân hàng hoặc các biện pháp bảo đảm tài chính phù hợp, nhất là đối với
những dự án có giá trị lớn.
Cùng quan điểm, đại biểu Yến Nhi, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long,
cũng cho rằng cần phân loại mức tiền đặt trước theo tính chất, quy mô, giá trị
tài sản và mức độ rủi ro của từng cuộc đấu giá, thay vì áp dụng một biên độ cao
mà thiếu tiêu chí cụ thể.
Theo đại biểu, thực tế đã xuất hiện tình trạng người tham gia trả giá rất
cao nhằm tạo mặt bằng giá bất thường nhưng sau đó không thanh toán, chấp nhận
mất tiền đặt cọc. Hành vi này không chỉ khiến cuộc đấu giá thất bại mà còn gây
xáo trộn thị trường, ảnh hưởng đến quyền lợi của Nhà nước và người dân.
Đối với chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm, đại biểu đề nghị
quy định rõ tiêu chí xác định thời hạn cấm, phân biệt hành vi cố tình trả giá
cao để thao túng kết quả rồi bỏ cọc với trường hợp không thể thực hiện nghĩa vụ
do nguyên nhân khách quan hoặc bất khả kháng.
Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho
biết dự thảo Luật đã bổ sung nhiều giải pháp nhằm hạn chế tình trạng thông
đồng, dìm giá, bỏ cọc và thao túng quân xanh, quân đỏ, làm lũng loạn
giá đất và tài sản công trong đấu giá tài sản.
Trong đó, siết chặt đối tượng tham gia đấu giá, không cho phép các
chủ thể có quan hệ gia đình hoặc quan hệ chi phối doanh nghiệp cùng đăng ký
tham gia đấu giá một tài sản; đồng thời bổ sung chế tài không hoàn trả tiền đặt
trước và cấm tham gia đấu giá trên phạm vi toàn quốc đối với một số trường hợp
vi phạm nghĩa vụ sau khi trúng đấu giá.
Về đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng chế tài cấm tham gia đấu giá đối với tất
cả các loại tài sản công, Bộ trưởng cho biết qua tổng kết thực tiễn, tình trạng
thông đồng, dìm giá, bỏ cọc xảy ra phổ biến nhất trong đấu giá quyền sử dụng
đất, đặc biệt là đất ở, và quyền khai thác khoáng sản.
Do chế tài cấm tham gia đấu giá có tác động đến quyền tự do kinh doanh, cơ
quan soạn thảo đề nghị giữ phạm vi áp dụng như dự thảo, không mở rộng sang các
loại tài sản công khác, Bộ
trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết.
Đối với mức tiền đặt trước 20–50%, quy định này xuất phát từ thực tiễn và đã
được Chính phủ áp dụng. Qua tổng kết, tỷ lệ các cuộc đấu giá đất bị hủy kết quả
do người trúng đấu giá không nộp đủ tiền đã giảm. Vì vậy, cơ quan soạn thảo đề
nghị luật hóa quy định này nhằm tăng tính răn đe, ngăn chặn hành vi bỏ cọc,
thông đồng và thao túng thị trường.
“Mức tiền đặt trước không mặc định là 50% mà nằm trong biên độ từ 20–50%, do cơ quan có thẩm quyền quyết định căn cứ tình hình thực tế tại địa phương. Trường hợp người tham gia không trúng đấu giá, tiền đặt trước được hoàn trả trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ khi kết thúc phiên đấu giá”
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng
