Cụ thể, góp ý về nguyên tắc tự quản, đại biểu Nguyễn Thái Học (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) đề nghị cân nhắc đề xuất chuyển thẩm quyền tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư từ Liên đoàn Luật sư Việt Nam về Bộ Tư pháp.
Theo đại biểu, trước năm 2014, Bộ Tư pháp được giao chủ trì kiểm tra, sát hạch luật sư tập sự và công nhận luật sư chính thức. Từ năm 2014 đến nay, theo Luật Luật sư hiện hành, nhiệm vụ này được giao cho Liên đoàn Luật sư Việt Nam.
Đại biểu cho rằng việc chuyển thẩm quyền trở lại Bộ Tư pháp cần được xem xét thận trọng trên cơ sở chủ trương phân cấp, phân quyền và thực tiễn hoạt động của tổ chức luật sư.
Trước hết, Liên đoàn Luật sư Việt Nam là tổ chức xã hội – nghề nghiệp, có quyền sát hạch, lựa chọn những người đủ tiêu chuẩn, điều kiện để làm luật sư. Đối với nhiệm vụ mà tổ chức xã hội – nghề nghiệp đủ năng lực thực hiện, Nhà nước nên tiếp tục phát huy cơ chế giao quyền.
Đại biểu Nguyễn Thái Học, Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk phát biểu. Nguồn: Quochoi.vn.
Bên cạnh đó, theo đại biểu, trong những năm qua, Liên đoàn Luật sư Việt Nam đã thực hiện tốt nhiệm vụ tổ chức thi và công nhận luật sư chính thức. Kết quả này cũng được Bộ Tư pháp ghi nhận trong báo cáo.
Một vấn đề khác được đại biểu lưu ý là cơ chế kiểm soát quyền lực. Ông nhấn mạnh, chủ trương hiện nay là phân cấp, phân quyền, phát huy quyền tự chủ, tự quản và tự chịu trách nhiệm của các tổ chức xã hội – nghề nghiệp. Vì vậy, những công việc tổ chức này có đủ khả năng thực hiện nên được giao, trong khi Bộ Tư pháp thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát.
Khi Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức kỳ thi, Bộ Tư pháp thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát. Nếu Bộ Tư pháp trực tiếp tổ chức kỳ thi, cần làm rõ cơ chế giám sát hoạt động này nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch và tránh khoảng trống trong kiểm soát quyền lực.
Đại biểu Nguyễn Thái Học cũng cho rằng, dự thảo đang giao Hội đồng tuyển chọn tổ chức kỳ thi, trong khi tên gọi và chức năng của hội đồng chưa thực sự tương thích. Theo đại biểu, tuyển chọn và tổ chức thi là hai hoạt động có bản chất khác nhau, do đó tên gọi và nhiệm vụ của Hội đồng cần được quy định thống nhất, phù hợp. Do đó, đại biểu đề nghị rà soát Điều 10 của dự thảo về Hội đồng tuyển chọn và kỳ thi quốc gia về luật sư.
Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Thái Học cũng đề nghị quy định cụ thể vai trò của Mặt trận Tổ quốc đối với tổ chức luật sư. Theo đại biểu Nguyễn Thái Học, dự án Luật chưa đề cập một cách đúng mức vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với tổ chức luật sư.
“Cơ quan chủ trì soạn thảo nói rằng, vai trò của Mặt trận có trách nhiệm trong việc xây dựng đề án tổ chức Đại hội, phương án nhân sự, cũng như thực hiện chức năng giám sát như là một tổ chức thành viên. Trong khi đó, các quy định của Bộ Chính trị cũng như quy định của pháp luật hiện hành đã xác định các tổ chức hội trực thuộc Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quản lý các hội với tư cách là cơ quan chủ quản”, đại biểu cho biết.
Vì vậy, đại biểu băn khoăn việc xác lập vai trò trách nhiệm của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với tổ chức luật sư trong dự thảo Luật này như thế nào? Đề nghị nội dung này cần phải được rà soát, cần phải được đề cập một cách cụ thể hơn.
Phát biểu, giải trình, làm rõ nội dung liên quan tới quy định kỳ thi quốc gia về luật sư, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, cơ chế này sẽ chuyển việc đánh giá từ kiểm tra kết quả tập sự sang đánh giá toàn diện hơn về kiến thức, đạo đức và kỹ năng hành nghề; đồng thời rút quy trình từ 4 bước xuống còn 2 bước, gắn kỳ thi với việc cấp chứng chỉ hành nghề. Kỳ thi dự kiến tổ chức theo nguyên tắc lấy thu bù chi, không sử dụng ngân sách nhà nước.
Bộ trưởng cũng khẳng định Liên đoàn Luật sư Việt Nam tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong cơ chế này với đại diện giữ vị trí Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng và tham gia bảo đảm yêu cầu về đạo đức, chuyên môn, kỹ năng hành nghề.
Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cũng thông tin rõ hơn các quy định về vai trò tự quản của tổ chức xã hội-nghề nghiệp luật sư trong dự thảo luật. Ngoài ra, dự thảo luật cũng bổ sung nhiệm vụ kỷ luật luật sư vi phạm, mở rộng thành viên, chuẩn hóa bộ máy và giao thêm quyền cho Liên đoàn Luật sư Việt Nam,…
Trước đó, thảo luận về dự án Luật Luật sư (sửa đổi) tại Phiên họp thứ 5 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam Đỗ Ngọc Thịnh đã đề nghị cần cân nhắc kỹ việc chuyển từ kiểm tra kết quả tập sự sang kỳ thi quốc gia về luật sư vì đây không chỉ là thay đổi về tên gọi, chủ thể tổ chức mà còn làm thay đổi cơ chế đánh giá, công nhận điều kiện trở thành luật sư.
