Người huyết áp cao khó vận động khớp, cần đi khám ngay

Tăng huyết áp gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm đối với các cơ quan như não, mạch máu, tim, thận. Đôi khi, bệnh thể hiện trước tiên ở khả năng vận động như yếu và tê bì tay chân, dễ gây nhầm lẫn với bệnh cơ xương khớp…

Hai năm trước, bệnh nhân Q. bắt đầu nhức mỏi tay chân, đặc biệt
ở bên trái. Cánh tay ngày càng yếu, khó giơ cao quá đầu hay mang đồ vật nặng.
Chân trái ông thường xuyên tê, mỏi, chỉ đi bộ khoảng 10 phút đã đau, phải dừng
lại nghỉ. Ông nghĩ mình bị thoái hóa khớp nên uống nhiều loại thuốc xương khớp,
nhưng triệu chứng hầu như không cải thiện. 

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.Hồ Chí Minh, ThS.BS.CKI Nguyễn Đức Nghĩa, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch
máu, cho biết huyết áp bệnh nhân lên đến 190/130 mmHg (bình thường
120/80 mmHg) kèm rối loạn lipid máu. Ông có tiền sử tăng huyết áp nhưng không
điều trị, đồng thời hút một gói thuốc lá mỗi ngày trong nhiều năm.

Hình ảnh CT
mạch máu phát hiện xơ vữa lan tỏa ở nhiều động mạch. Đáng chú ý, động mạch dưới
đòn trái hẹp trên 80%, lòng mạch chỉ còn dưới 2 mm (bình thường khoảng 10 mm).
Động mạch chậu chung trái tắc một đoạn dài 40 mm. Một số động mạch khác, gồm động
mạch cảnh và động mạch thận, cũng có mảng xơ vữa gây hẹp khoảng 20 – 30%.

Theo bác sĩ Nghĩa, động mạch dưới đòn khi bị thu hẹp nghiêm trọng, lượng máu cung cấp cho
cơ bị hạn chế, khiến người bệnh đau mỏi, yếu cơ, giảm khả
năng vận động. Tương tự, động mạch chậu chung là một trong những đường dẫn máu
giàu oxy nuôi hai chi dưới. Khi mạch bị tắc, lượng máu đến chân giảm, gây đau mỏi khi đi lại. Đây là dấu
hiệu dễ bị nhầm với bệnh lý cơ
xương khớp.

Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp nhưng không điều trị, đồng thời hút một gói thuốc lá mỗi ngày trong nhiều năm. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp nhưng không điều trị, đồng thời hút một gói thuốc lá mỗi ngày trong nhiều năm. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Sau hội chẩn, êkíp quyết định ưu tiên can thiệp tái thông động
mạch dưới đòn và động mạch chậu trước. Theo bác sĩ Dũng, thách thức lớn nhất nằm ở đoạn động mạch
chậu chung trái bị tắc đoạn dài 40 mm, nguy cơ dây dẫn không thể xuyên thủng mảng
xơ vữa, thậm chí làm rách mạch máu rất cao.

Để tăng khả năng tái thông, ê-kíp sử
dụng kỹ thuật luồn dây dẫn hai chiều: một dây luồn từ động mạch đùi đi lên, dây
thứ hai đi từ động mạch tay xuống. Dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch, bác
sĩ phối hợp hai dây dẫn cùng nhau để xuyên thủng mảng xơ vữa. Sau khi vượt qua
tổn thương, êkíp nong và đặt stent tái lập lòng động mạch chậu, khôi phục dòng
máu xuống chân trái.

Tương tự, người bệnh N.T.T.N, 64 tuổi, trú tại xã Yên Lập, tỉnh
Phú Thọ, có tiền sử tăng huyết áp đang điều trị ổn định, ngoài ra không phát hiện
bệnh lý khác. Khoảng 20 ngày trước khi nhập viện, bà đột ngột xuất hiện tình trạng
yếu và tê bì tay chân. Cho rằng đây chỉ là biểu hiện thông thường của bệnh
xương khớp, người bệnh tự đi châm cứu tại một cơ sở gần nhà. Tuy nhiên, sau nhiều
ngày, triệu chứng không cải thiện mà ngày càng nặng hơn.

Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, kết quả thăm khám, xét nghiệm chuyên sâu giúp xác định người bệnh
mắc viêm đa rễ dây thần kinh (hội chứng Guillain-Barré). Người bệnh được điều trị tích cực bằng corticoid liều cao, kết
hợp thuốc tăng dẫn truyền thần kinh, thuốc tái tạo bao myelin, vitamin nhóm B
cùng các phương pháp điện xung, điện phân. 

Cho rằng đây chỉ là biểu hiện thông thường của bệnh xương khớp, người bệnh tự đi châm cứu tại một cơ sở gần nhà. Ảnh: Bệnh viện đa khoa Phú Thọ
Cho rằng đây chỉ là biểu hiện thông thường của bệnh xương khớp, người bệnh tự đi châm cứu tại một cơ sở gần nhà. Ảnh: Bệnh viện đa khoa Phú Thọ

TS.BS. Lê Thị Bích Thủy, Trưởng khoa Nội Thần kinh – Cơ xương
khớp, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, cho biết viêm đa rễ dây thần kinh (hội chứng
Guillain-Barré) là bệnh lý tự miễn cấp tính, trong đó hệ miễn dịch tấn công các
dây thần kinh ngoại biên, thường sau nhiễm virus, vi khuẩn hoặc một số tác nhân
khác. Những biểu hiện điển
hình gồm tê bì bàn tay, bàn chân; yếu cơ hai chân rồi lan dần lên hai tay; đi lại
khó khăn và giảm hoặc mất phản xạ gân xương.

Theo bác sĩ, người dân cần cảnh giác khi xuất hiện tình trạng
tê bì tay chân tăng dần, yếu cơ hai chân hoặc hai tay, đi lại khó khăn, không
thể đứng lên, ngồi xuống hoặc cảm giác yếu tăng nhanh chỉ trong vài ngày. Đây
là những dấu hiệu cần được thăm khám sớm tại cơ sở y tế. Việc tự điều trị hoặc
chỉ áp dụng các biện pháp như xoa bóp, châm cứu khi chưa xác định nguyên nhân
có thể làm chậm quá trình chẩn đoán, khiến bệnh tiến triển nặng hơn.

Tại Hội nghị Khoa học thường niên Hội Lão khoa Việt Nam lần
thứ VII với chủ đề “Lão khoa trong kỷ nguyên mới: Dự phòng – Tích hợp – Cá
thể hóa” mới đây, PGS.TS. Nguyễn Trung Anh, Chủ tịch Hội Lão khoa Việt Nam,
Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương, cho biết trung bình một người Việt Nam
trên 60 tuổi mắc 3 – 4 bệnh, trong khi người trên 80 tuổi có thể mắc hơn 6 bệnh.

PGS.TS. Nguyễn Trung Anh, Chủ tịch Hội Lão khoa Việt Nam, phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Bệnh viện Lão khóa Trung ương
PGS.TS. Nguyễn Trung Anh, Chủ tịch Hội Lão khoa Việt Nam, phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Bệnh viện Lão khóa Trung ương

Cùng với số lượng bệnh lý gia tăng, nhiều người cao tuổi còn suy giảm khả năng
vận động, sức khỏe thể chất và khả năng tự chăm sóc. Với những trường hợp mắc đồng thời tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh
tim mạch, bệnh hô hấp mạn tính hoặc các rối loạn thần kinh, quá trình điều trị
trở nên phức tạp do phải phối hợp nhiều loại thuốc, theo dõi nhiều chỉ số sức
khỏe và thường xuyên điều chỉnh phác đồ.

Ở góc độ hệ thống y tế, TS.Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục
Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho rằng sự gia tăng của tình trạng đa bệnh lý, đa thuốc và các hội
chứng lão khoa đòi hỏi hệ thống y tế phải thay đổi phương thức tiếp cận, thay
vì chỉ tập trung xử lý từng bệnh lý riêng biệt như trước đây.

Theo đó, mục tiêu chăm sóc sức khỏe người
cao tuổi cần chuyển sang mô hình toàn diện, tích hợp, liên tục và lấy người bệnh
làm trung tâm. Hoạt động điều trị phải được kết hợp với dự phòng, phục hồi chức
năng, dinh dưỡng, vận động thể lực, chăm sóc sức khỏe tinh thần và duy trì khả
năng sống độc lập.

Với các bệnh lý vận động, PGS.TS.BS Nguyễn Văn Hùng, Viện
trưởng Viện Cơ xương khớp – Bệnh viện Bạch Mai, cho biết không phải mọi bệnh lý
cơ xương khớp đều có thể phòng tránh triệt để bằng việc thay đổi lối sống. Nhưng thay
đổi thói quen sinh hoạt và dinh dưỡng có thể giúp giảm thiểu đáng kể các yếu tố nguy
cơ ở nhóm bệnh lý không viêm (như thoái hóa khớp do quá tải hoặc chấn thương).

Mục tiêu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cần chuyển sang mô hình toàn diện, tích hợp, liên tục và lấy người bệnh làm trung tâm. Ảnh: Bệnh viện Lão khóa Trung ương
Mục tiêu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cần chuyển sang mô hình toàn diện, tích hợp, liên tục và lấy người bệnh làm trung tâm. Ảnh: Bệnh viện Lão khóa Trung ương

Ngoài ra, hạn chế các thói quen có hại như hút thuốc lá
(làm giảm lưu lượng máu nuôi xương) và uống nhiều rượu bia (làm giảm mật độ
xương, tăng nguy cơ gãy xương) là rất quan trọng để bảo vệ hệ vận động. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường, người bệnh cần chủ động đến cơ sở y tế có chuyên khoa
Cơ xương khớp để khám và chẩn đoán. Điều này cũng giúp phát hiện sớm những bệnh
lý về động mạch, thần kinh nhưng dễ bị hiểu nhầm là là bệnh xương khớp thông
thường.

Hoài Phương
Tạp chí điện tử của Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam