Nghị quyết 29: Cơ sở để rà soát tính đồng bộ của pháp luật
Nghị quyết số 29-NQ/TW của Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong kỷ nguyên mới nhấn mạnh yêu cầu vận hành thực chất cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”.
Tại mục III.2.1, Nghị quyết yêu cầu chủ trương, quyết sách phải sát thực tiễn; những vấn đề lớn, quan trọng cần đánh giá tác động và tham vấn chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp.
Mục III.2.2 đặt ra yêu cầu thể chế hóa kịp thời, đầy đủ, đồng bộ chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, tổ chức, doanh nghiệp.
Đặc biệt, mục III.2.3 yêu cầu hoàn thiện quy chế phối hợp, quan hệ công tác giữa cấp ủy, tổ chức đảng với cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội và các hội quần chúng được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ; đồng thời phân định thẩm quyền, trách nhiệm, tránh làm thay công việc của cơ quan, tổ chức khác.
Nghị quyết không trực tiếp nêu tên Liên Đoàn Luật sư Việt Nam, các Đoàn Luật sư hoặc yêu cầu sửa đổi Luật Luật sư. Vì vậy, việc liên hệ Nghị quyết với quá trình sửa luật cần được hiểu là vận dụng các định hướng chung để xem xét, hoàn thiện pháp luật về luật sư.
Ảnh minh hoạ. Nguồn: Internet.
Làm rõ vị trí pháp lý của Liên đoàn và các Đoàn Luật sư
Quyết định số 118-QĐ/TW ngày 22/8/2023 của Ban Bí thư và Kết luận số 230-KL/TW ngày 5/1/2026 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư là những căn cứ cần được xem xét khi đánh giá vị trí của Liên Đoàn Luật sư Việt Nam trong hệ thống các hội quần chúng được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở Trung ương.
Tuy nhiên, cần phân biệt vị trí của Liên đoàn ở Trung ương với cơ chế tổ chức, hoạt động của các Đoàn Luật sư tại địa phương. Việc Liên đoàn được xác định trong danh sách ở Trung ương không đương nhiên có nghĩa mọi Đoàn Luật sư cấp tỉnh đều có cùng vị trí hoặc cơ chế hoạt động.
Vấn đề này phải được xem xét trên cơ sở các quy định và quyết định có liên quan ở từng cấp.
Do đó, sửa đổi Luật Luật sư cần làm rõ mối quan hệ giữa quy định của pháp luật chuyên ngành với các văn bản có liên quan về tổ chức và hoạt động của Liên đoàn, các Đoàn Luật sư; bảo đảm thống nhất, minh bạch về chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm.
Bảo đảm hài hòa giữa quản lý nhà nước và tự quản nghề nghiệp
Liên Đoàn Luật sư Việt Nam và các Đoàn Luật sư là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Vấn đề đặt ra không phải là xác lập lại tư cách thành viên này, mà là bảo đảm tính đồng bộ giữa pháp luật về Mặt trận với pháp luật chuyên ngành về luật sư.
Một mặt, hoạt động luật sư phải tuân thủ pháp luật và chịu sự quản lý nhà nước theo thẩm quyền. Mặt khác, tổ chức luật sư cần thực hiện đúng chức năng tự quản nghề nghiệp, duy trì kỷ luật, đạo đức hành nghề và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của luật sư, khách hàng. Vì vậy, cần phân định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước với trách nhiệm của Liên đoàn và các Đoàn Luật sư; tổ chức hành nghề luật sư, tránh chồng chéo thẩm quyền hoặc hành chính hóa hoạt động nghề nghiệp.
Việc được giao nhiệm vụ không đồng nghĩa với việc hạn chế tính chất xã hội – nghề nghiệp và quyền tự quản của tổ chức luật sư.
Phát huy vai trò luật sư trong xây dựng pháp luật
Thực tiễn tư vấn, tranh tụng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng giúp luật sư nhận diện những quy định thiếu rõ ràng, chồng chéo hoặc khó áp dụng. Thông qua tổ chức nghề nghiệp, các bất cập này có thể được tổng hợp, phân tích và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét.
Định hướng tham vấn chuyên gia và nâng cao chất lượng thể chế hóa tại Nghị quyết 29 càng cho thấy ý nghĩa của việc phát huy tri thức chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn của đội ngũ luật sư. Cần có cơ chế tiếp nhận, xem xét thực chất các ý kiến góp ý của giới luật sư trong quá trình xây dựng, sửa đổi pháp luật.
Sửa luật để bảo đảm đồng bộ và phát huy nguồn lực xã hội
Trong quá trình sửa đổi Luật Luật sư, cần tập trung vào ba yêu cầu: làm rõ vị trí pháp lý và chức năng của Liên Đoàn Luật sư Việt Nam trong mối liên hệ với các quy định có liên quan; phân định minh bạch quản lý nhà nước với tự quản nghề nghiệp, trách nhiệm của Liên đoàn và các Đoàn Luật sư; các tổ chức hành nghề luật sư, hoàn thiện cơ chế tham gia xây dựng pháp luật, tổng kết thực tiễn và kiến nghị sửa đổi những quy định bất cập.
Sửa đổi Luật Luật sư không chỉ là điều chỉnh điều kiện hành nghề hay tổ chức bộ máy, mà còn là cơ hội hoàn thiện tính thống nhất của hệ thống pháp luật, phát huy nguồn lực chuyên môn của đội ngũ luật sư. Khi vị trí, chức năng, trách nhiệm và cơ chế phối hợp được quy định rõ ràng, tổ chức luật sư sẽ có điều kiện đóng góp hiệu quả hơn vào việc góp phần bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân và xây dựng Nhà nước pháp quyền.
